Wpływ na procesy poznawcze i emocjonalne graczy: badanie „Sudoku Guru 2026”

Raport z badania użytkowników dotyczącego poznawczych i emocjonalnych efektów sudoku

Nasz zespół rozwija portal internetowy Sudoku-Guru.com oraz aplikacje mobilne do gry w sudoku i wielokrotnie spotykaliśmy się z pytaniem użytkowników: „czy sudoku poprawia pracę mózgu?”. Innymi słowy, czy istnieje rzeczywisty wpływ na pamięć, uwagę i inne elementy naszego myślenia?

Może się wydawać, że cały proces gry polega jedynie na wypełnianiu pól cyframi zgodnie z określonymi zasadami. Jednak za tym kryje się praca uwagi, logiki oraz cały szereg procesów poznawczych.

Proces rozwiązywania sudoku obejmuje:

• Utrzymywanie w pamięci kilku wariantów (trening pamięci roboczej);
• Budowanie ciągów logicznych (rozwijanie logicznego myślenia);
• Przełączanie się między strategiami (elastyczność myślenia);
• Koncentrację na szczegółach (trening uwagi).

Potwierdza to badanie z wykorzystaniem tomografii optycznej, w którym sudoku wiązano z aktywacją kory przedczołowej. Jest to obszar aktywnie uczestniczący w funkcjach wykonawczych, takich jak planowanie i podejmowanie decyzji.

Na podstawie danych naukowych sudoku można wykorzystywać jako intelektualną rozgrzewkę przed trudnym zadaniem, do skupienia uwagi lub rozwijania zdolności analitycznych.

Początkowo, aby odpowiedzieć na pytanie „czy sudoku poprawia pracę mózgu?”, chcieliśmy oprzeć się na podstawach naukowych, dostępnych badaniach i przygotować artykuł na ten temat. Szybko jednak zauważyliśmy, że wnioski badaczy często zależą od metodologii, doboru próby i sposobu pomiaru efektu. Dlatego postanowiliśmy przeprowadzić własną ankietę wśród użytkowników i na jej podstawie przygotować badanie z wnioskami.

Dodatkowo mamy istotną przewagę — bazę około 200 000 rzeczywistych graczy, z których część korzysta z aplikacji codziennie.

Udało nam się przeprowadzić ankietę wśród 9470 graczy serwisu Sudoku-Guru.com i naszych aplikacji mobilnych, aby sprawdzić, czy odczuwają pozytywny wpływ gry na funkcje poznawcze.

Krótkie wyniki ankiety wśród graczy Sudoku-Guru.com:

Projekt badania

Badanie składa się z 3 bloków pytań:

• Blok 1 (przed grą): N = 9470 unikalnych użytkowników
• Blok 2 (po sesji gry): N = 4180 unikalnych użytkowników udzieliło odpowiedzi
• Blok 3 (po 10 sesjach gry): N = 1180 (mniej odpowiedzi z powodu odpływu użytkowników)

Pierwszy blok.

Zawiera podstawowe pytania (niezbędne do zrozumienia początkowego kontekstu i wykluczenia zgodności odpowiedzi z oczekiwaniami użytkowników):

1. Wiek: poniżej 18 / 18–24 / 25–34 / 35–44 / 45–54 / 55–64 / 65+
2. Od jak dawna rozwiązujesz sudoku? (wcześniej nie rozwiązywałem(-am) / < 3 miesięcy / 3–12 mies. / 1–3 lata / 3+ lata)
3. Jak często zazwyczaj rozwiązujesz sudoku? (rzadziej niż raz w tygodniu / 1–2 razy/tydz. / 3–5 razy/tydz. / prawie codziennie / kilka razy dziennie)
4. Dlaczego rozwiązujesz sudoku?
   1. zrelaksować się/zredukować stres
   2. trenować mózg/pamięć/uwagę
   3. zabić czas
   4. nawyk/rytuał
   5. rywalizacja (szybkość/rekordy)
   6. inne
5. W jakim stopniu oczekujesz, że regularne rozwiązywanie sudoku poprawi Twoje zdolności poznawcze? (Skala od 1 do 5)
6. Jakie inne „treningi umysłowe” wykonujesz regularnie?
   1. krzyżówki / skanwordy
   2. szachy
   3. zadania logiczne / łamigłówki matematyczne
   4. aplikacje do treningu mózgu
   5. nauka języka / muzyki
   6. nie wykonuję

Drugi blok.

Zawiera pytania po sesji gry. Służy do zarejestrowania stanu po grze, a następnie porównania go z obserwowanymi wskaźnikami obciążenia i stresu. Dzięki temu można śledzić, jak zmieniają się odczucia i reakcje wraz z gromadzeniem doświadczenia.

Ocena subiektywnego obciążenia poznawczego
(Skala od 1 do 5)

1. Jak bardzo wymagająca umysłowo była ta łamigłówka?
2. Ile wysiłku umysłowego włożyłeś(-aś) w rozwiązanie?
3. W jakim stopniu odczuwałeś(-aś) presję czasu/pośpiech?
4. Jak bardzo jesteś zadowolony(-a) z tego, jak sobie poradziłeś(-aś)?
5. W jakim stopniu to zadanie wywołało irytację?

Stres i samopoczucie
(Skala od 1 do 5)

1. Podczas rozwiązywania odczuwałem(-am) stres/napięcie
2. Po rozwiązaniu czuję się spokojniejszy(-a) niż wcześniej

Zaangażowanie i skupienie uwagi
(Skala od 1 do 5)

1. Byłem(-am) całkowicie pochłonięty(-a) zadaniem
2. Często rozpraszały mnie inne rzeczy
3. Nudziłem(-am) się

Trzeci blok.

Ocena wpływu na funkcje poznawcze. Ankieta wśród graczy mających 10 lub więcej sesji gry. Zmiany rejestrowano względem neutralnego punktu skali — w kierunku pogorszenia lub poprawy.

Samoocena zmian poznawczych
(Skala od -3 do +3)

1. Zdolność koncentracji na zadaniu: (-3 … +3)
2. Umiejętność szybszego zauważania błędów/niezgodności: (-3 … +3)
3. Pamięć robocza (utrzymywanie jednocześnie 2–3 „wariantów” w głowie): (-3 … +3)
4. Elastyczność poznawcza (przełączanie się między strategiami w razie utknięcia): (-3 … +3)
5. Planowanie kroków z wyprzedzeniem: (-3 … +3)
6. Szybkość „operacji umysłowych” (szybciej liczę/porównuję/dostrzegam prawidłowości): (-3 … +3)

Uzyskane dane

Blok 1. Przed pierwszą sesją gry

Wiek uczestników badania

Rozkład według stażu gry w % (N=9470)

• A - Wcześniej nie rozwiązywałem(-am)
• B - < 3 mies.
• C - 3-12 mies.
• D - 1-3 lata
• E - 3+ lata

Rozkład według częstotliwości gry w % (N=9470)

• A - < 1 raz w tygodniu
• B - 1-2 razy w tygodniu
• C - 3-5 razy w tygodniu
• D - Codziennie
• E - Kilka razy dziennie

Dlaczego rozwiązujesz sudoku?

• zrelaksować się/zredukować stres — 62%
• trenować mózg/pamięć/uwagę — 58%
• zabić czas — 41%
• nawyk/rytuał — 29%
• rywalizacja — 14%
• inne — 6% (najczęściej: „w drodze”, „zamiast mediów społecznościowych”, „żeby zasnąć”)

Rozkład według celu gry w % (N=9470)

• A - Zrelaksować się/zredukować stres
• B - Trenować mózg/pamięć/uwagę
• C - Zabić czas
• D - Nawyk/rytuał
• E - Rywalizacja
• F - Inne

Oczekiwana poprawa zdolności poznawczych (1–5)

• Średnia 3.9, mediana 4
• Rozkład: 1 — 4%, 2 — 10%, 3 — 23%, 4 — 39%, 5 — 24%.

Oczekiwana poprawa funkcji poznawczych, rozkład ocen 1-5 w % (N=9470)

Inne „treningi umysłowe” (wielokrotny wybór)

• krzyżówki/skanwordy — 34%
• zadania logiczne/łamigłówki matematyczne — 27%
• nauka języka/muzyki — 22%
• szachy — 9%
• aplikacje „brain training” — 11%
• nie wykonuję — 31%
• inne — 7%

Korzystanie z innych treningów umysłowych

• A - Krzyżówki/skanwordy - 34%
• B - Zadania logiczne/łamigłówki matematyczne - 27%
• C - Nauka języka/muzyki - 22%
• D - Szachy - 9%
• E - Aplikacje „brain training” - 11%
• F - Nie wykonuję — 31%
• G- Inne — 7%

Blok 2. Po pierwszej sesji gry

Ocena subiektywnego obciążenia poznawczego (1–5)

Ocena obciążenia poznawczego po pierwszej sesji. Średnie wartości ocen 1-5 (N=4180)

• A - Jak bardzo wymagająca umysłowo była ta łamigłówka
• B - Ile wysiłku umysłowego włożyłeś(-aś) w rozwiązanie
• C - W jakim stopniu odczuwałeś(-aś) presję czasu/pośpiech
• D - Jak bardzo jesteś zadowolony(-a) z tego, jak sobie poradziłeś(-aś)
• E - W jakim stopniu to zadanie wywołało irytację

Stres i spokój (1–5)

Ocena poziomu stresu po pierwszej sesji. Średnie wartości ocen 1-5 (N=4180)

• A - Odczuwałem(-am) stres/napięcie podczas gry
• B - Czułem(-am) się spokojnie

Zaangażowanie i skupienie uwagi (1–5)

Ocena skupienia i zaangażowania. Średnie wartości ocen 1-5 (N=4180)

• A - całkowicie pochłonięty(-a)
• B - często się rozpraszałem(-am)
• C - było nudno

Blok 3. Ponad 10 sesji gry

Samoocena zmian poznawczych (-3…+3)

(średnie wartości; 0 = „bez zmian”)

Zmiany po 10 sesjach, średnie wartości (skala od -3 do +3) N=1180

• A - koncentracja
• B - rozpoznawanie błędów
• C - pamięć robocza
• D - elastyczność poznawcza
• E - planowanie
• F - szybkość operacji

Rozkład w obszarze „Koncentracja” (średnia: +0,7)

• poprawiło się (+1…+3): 52%
• bez zmian (0): 41%
• pogorszyło się (-1…-3): 7%

Rozkład w obszarze „Szybkość rozpoznawania błędów” (średnia: +0,6)

• poprawiło się (+1…+3): 50%
• bez zmian (0): 43%
• pogorszyło się (-1…-3): 7%

Rozkład w obszarze „Elastyczność poznawcza (przełączanie się między zadaniami)” (średnia: +0,5):

• poprawiło się (+1…+3): 48%
• bez zmian (0): 45%
• pogorszyło się (-1…-3): 7%

Rozkład w obszarze „Planowanie” (średnia: +0,5):

• poprawiło się (+1…+3): 47%
• bez zmian (0): 46%
• pogorszyło się (-1…-3): 7%

Rozkład w obszarze „Pamięć robocza” (średnia: +0,4):

• poprawiło się (+1…+3): 45%
• bez zmian (0): 48%
• pogorszyło się (-1…-3): 7%

Rozkład w obszarze „Szybkość „operacji umysłowych” (średnia: +0,4):

• poprawiło się (+1…+3): 44%
• bez zmian (0): 49%
• pogorszyło się (-1…-3): 7%

Kluczowe wyniki ankiety

Koncentracja i skupienie uwagi

Żyjemy w świecie przeciążonym informacjami, co stało się możliwe stosunkowo niedawno wskutek cyfryzacji i niespotykanej wcześniej szybkości przekazywania informacji. Szum informacyjny i krótkie treści negatywnie wpływają na skupienie; coraz trudniej jest nam konsekwentnie wykonywać te same czynności, ponieważ mózg zaczyna się nudzić i domaga się szybkiego zastrzyku dopaminy.

Według wyników naszej ankiety:

• 52% odpowiedziało, że po grze w sudoku ich koncentracja uwagi się poprawiła
• 48% zauważyło poprawę przełączania się między zadaniami

Zgodnie z tą logiką rozwiązywanie sudoku na Sudoku-Guru.com może być wykorzystywane jako narzędzie pomagające skupić uwagę przed pracą lub ważnymi zadaniami.

Ten punkt widzenia potwierdzają badania, w których częstsze rozwiązywanie łamigłówek wiązało się z lepszymi wynikami w testach uwagi i rozumowania.

Logika i planowanie

Wyobraź sobie, że żyjesz dziś dzięki temu, że milion lat temu ktoś podejmował właściwe decyzje i przeżył. Miliony lat temu ktoś nie poszedł w niebezpieczne miejsce, ktoś w porę uciekł, a ktoś wybrał odpowiedniego partnera życiowego. Przed Tobą istniał niewiarygodnie długi, nieprzerwany ciąg przodków, z których każdy musiał przeżyć wystarczająco długo, aby pozostawić potomstwo. Jeden błąd — i nie mógłbyś przeczytać tego tekstu.

Było to częściowo możliwe dzięki racjonalnej części mózgu, w której przy ocenie decyzji uczestniczą nie tylko zwierzęce instynkty, lecz także logika. Logika pomaga rozważyć plusy i minusy, przewidzieć konsekwencje i wybrać rozsądniejsze rozwiązanie.

• 44% graczy zauważyło, że szybkość operacji umysłowych wzrosła;
• 47% zauważyło pozytywne zmiany w planowaniu.

Z naukowego punktu widzenia sudoku rzeczywiście wymaga planowania i kontrolowania strategii gry (szczególnie na poziomach trudnym i guru). Jest to omawiane badania naukowe, w których sudoku wykorzystuje się jako zadanie wymagające wysokiego zaangażowania poznawczego związanego z planowaniem.

Pamięć. Najbardziej dyskusyjny punkt

Zauważyliśmy, że wyniki badań dotyczących sudoku i pamięci są niejednorodne. Na przykład w randomizowanym badaniu klinicznym pacjentów poddawanych hemodializie, sudoku wyraźnie zmniejszało poziom lęku, natomiast wyniki dotyczące pamięci były mniej wyraźne, a część wskaźników znajdowała się na granicy istotności statystycznej.

Jednocześnie niektórzy nasi użytkownicy zauważyli jednak subiektywne zmiany w codziennym życiu:

• 45% zauważyło poprawę pamięci w codziennych sprawach;
• 48% nie zauważyło poprawy.

Oznacza to jedynie, że subiektywne odczucia nie zawsze odpowiadają mierzalnej poprawie. Możliwe, że efekt ten wynikał ze zmniejszenia lęku i poziomu stresu.

Efekt emocjonalny i zmniejszenie lęku

„To spokojna koncentracja, jak medytacja, tylko z liczbami” — mniej więcej tak ludzie opisują proces gry.

W badaniach klinicznych sudoku najczęściej analizuje się jako aktywność zmniejszającą poziom lęku. Warto podkreślić, że chodzi właśnie o lęk, a nie o stany depresyjne, w których potrzebna jest pomoc specjalisty. Sudoku zdecydowanie nie jest antydepresantem, ale może pomóc się zrelaksować po ciężkim dniu.

W naszej ankiecie:

• 3.7 (na 5) — średnia ocena użytkowników, którzy wykorzystują sudoku jako sposób na stres lub przerwę pozwalającą się oderwać

Na poziomie dużych badań obserwacyjnych ogólnie potwierdza się związek aktywności stymulujących poznawczo z korzystniejszym przebiegiem funkcji poznawczych w starszym wieku.

Podsumowanie