Ảnh hưởng đến các quá trình nhận thức và cảm xúc của người chơi: Nghiên cứu “Sudoku Guru 2026”

Báo cáo khảo sát người dùng về tác động nhận thức và cảm xúc của Sudoku

Đội ngũ của chúng tôi phát triển cổng trực tuyến Sudoku-Guru.com và các ứng dụng di động để chơi Sudoku, và nhiều lần chúng tôi nhận được câu hỏi từ người dùng: “Sudoku có cải thiện hoạt động của não bộ không?”. Nói cách khác, liệu có tác động thực sự đến trí nhớ, sự chú ý và các thành phần khác của tư duy hay không?

Bạn có thể nghĩ rằng toàn bộ quá trình chơi chỉ đơn giản là điền các con số vào ô theo những quy tắc đã cho. Nhưng đằng sau đó là hoạt động của sự chú ý, logic và một chuỗi các quá trình nhận thức.

Quá trình giải Sudoku bao gồm:

• Giữ nhiều phương án trong đầu (rèn luyện trí nhớ làm việc);
• Xây dựng chuỗi suy luận logic (phát triển tư duy logic);
• Chuyển đổi giữa các chiến lược (tính linh hoạt trong tư duy);
• Tập trung vào chi tiết (rèn luyện sự chú ý).

Tất cả điều này được xác nhận trong một nghiên cứu sử dụng chụp cắt lớp quang học, nơi Sudoku được liên hệ với sự tham gia của vỏ não trước trán. Đây là vùng não tích cực tham gia vào các chức năng điều hành như lập kế hoạch và ra quyết định.

Nếu dựa trên dữ liệu khoa học, Sudoku có thể được sử dụng như một bài khởi động trí tuệ trước một nhiệm vụ khó, để tăng khả năng tập trung hoặc phát triển năng lực phân tích.

Vì vậy, ban đầu, để trả lời câu hỏi “Sudoku có cải thiện hoạt động của não bộ không?”, chúng tôi muốn dựa trên cơ sở khoa học, các nghiên cứu hiện có và viết một bài về chủ đề này. Nhưng chúng tôi nhanh chóng nhận ra rằng kết luận của các nhà nghiên cứu thường phụ thuộc vào phương pháp, mẫu nghiên cứu và cách đo lường hiệu quả. Vì vậy, chúng tôi quyết định tiến hành khảo sát người dùng của riêng mình và dựa trên đó chuẩn bị một nghiên cứu với các kết luận.

Ngoài ra, chúng tôi có một lợi thế lớn — cơ sở khoảng 200.000 người chơi thực tế, một phần trong số họ tương tác với ứng dụng hằng ngày.

Chúng tôi đã khảo sát 9.470 người chơi trên trang Sudoku-Guru.com và các ứng dụng di động của mình để tìm hiểu xem họ có cảm nhận được tác động tích cực của trò chơi đối với các chức năng nhận thức hay không.

Kết quả tóm tắt khảo sát người chơi Sudoku-Guru.com:

Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu gồm 3 khối câu hỏi:

• Khối 1 (trước khi chơi): N = 9470 người dùng duy nhất
• Khối 2 (sau phiên chơi): N = 4180 người dùng duy nhất đã trả lời
• Khối 3 (sau 10 phiên chơi): N = 1180 (số câu trả lời ít hơn do tỷ lệ rời bỏ)

Khối thứ nhất.

Bao gồm các câu hỏi cơ bản (cần thiết để hiểu bối cảnh ban đầu và loại trừ khả năng câu trả lời trùng khớp với kỳ vọng của người dùng):

1. Độ tuổi: dưới 18 / 18–24 / 25–34 / 35–44 / 45–54 / 55–64 / 65+
2. Bạn đã giải Sudoku được bao lâu? (trước đây chưa giải / < 3 tháng / 3–12 tháng / 1–3 năm / 3+ năm)
3. Thông thường bạn giải Sudoku bao lâu một lần? (ít hơn 1 lần/tuần / 1–2 lần/tuần / 3–5 lần/tuần / gần như mỗi ngày / vài lần mỗi ngày)
4. Tại sao bạn giải Sudoku?
   1. thư giãn/giảm căng thẳng
   2. rèn luyện não bộ/trí nhớ/sự chú ý
   3. giết thời gian
   4. thói quen/nghi thức
   5. hứng thú cạnh tranh (tốc độ/kỷ lục)
   6. khác
5. Bạn kỳ vọng việc giải Sudoku thường xuyên sẽ cải thiện khả năng nhận thức của mình ở mức nào? (Thang điểm từ 1 đến 5)
6. Bạn thường xuyên thực hiện những hình thức “rèn luyện trí não” nào khác?
   1. ô chữ / scanword
   2. cờ vua
   3. bài tập logic / câu đố toán học
   4. ứng dụng rèn luyện trí não
   5. học ngôn ngữ / âm nhạc
   6. không thực hiện

Khối thứ hai.

Bao gồm các câu hỏi sau phiên chơi. Mục đích là ghi nhận trạng thái sau khi chơi rồi so sánh với các chỉ số tải nhận thức và căng thẳng quan sát được. Nhờ đó có thể theo dõi cảm giác và phản ứng thay đổi thế nào khi kinh nghiệm tích lũy.

Đánh giá tải nhận thức chủ quan
(Thang điểm từ 1 đến 5)

1. Câu đố này đòi hỏi tư duy ở mức nào?
2. Bạn đã bỏ ra bao nhiêu nỗ lực tinh thần để giải?
3. Bạn cảm thấy áp lực thời gian/vội vàng ở mức nào?
4. Bạn hài lòng ở mức nào với cách mình hoàn thành?
5. Nhiệm vụ này gây khó chịu ở mức nào?

Căng thẳng và trạng thái cảm xúc
(Thang điểm từ 1 đến 5)

1. Trong khi giải, tôi cảm thấy căng thẳng/áp lực
2. Sau khi giải, tôi cảm thấy bình tĩnh hơn trước

Mức độ tham gia và tập trung chú ý
(Thang điểm từ 1 đến 5)

1. Tôi hoàn toàn đắm chìm vào nhiệm vụ
2. Tôi thường xuyên bị phân tâm bởi những việc khác
3. Tôi cảm thấy chán

Khối thứ ba.

Đánh giá tác động lên các chức năng nhận thức. Khảo sát những người chơi có từ 10 phiên chơi trở lên. Những thay đổi được ghi nhận so với mức trung tính theo hướng xấu hơn hoặc tốt hơn.

Tự đánh giá thay đổi nhận thức
(Thang điểm từ -3 đến +3)

1. Khả năng tập trung vào nhiệm vụ: (-3 … +3)
2. Khả năng nhận ra lỗi/sự không phù hợp nhanh hơn: (-3 … +3)
3. Trí nhớ làm việc (giữ đồng thời 2–3 “phương án” trong đầu): (-3 … +3)
4. Tính linh hoạt nhận thức (chuyển đổi giữa các chiến lược khi bế tắc): (-3 … +3)
5. Lập kế hoạch các bước tiếp theo: (-3 … +3)
6. Tốc độ “xử lý tinh thần” (tính toán/đối chiếu/rút ra quy luật nhanh hơn): (-3 … +3)

Dữ liệu thu được

Khối 1. Trước phiên chơi đầu tiên

Độ tuổi của người tham gia nghiên cứu

Phân bố theo thâm niên chơi tính bằng % (N=9470)

• A - Trước đây chưa giải
• B - < 3 tháng
• C - 3–12 tháng
• D - 1–3 năm
• E - 3+ năm

Phân bố theo tần suất chơi tính bằng % (N=9470)

• A - < 1 lần mỗi tuần
• B - 1–2 lần mỗi tuần
• C - 3–5 lần mỗi tuần
• D - Mỗi ngày
• E - Vài lần mỗi ngày

Tại sao bạn giải Sudoku?

• thư giãn/giảm căng thẳng — 62%
• rèn luyện não bộ/trí nhớ/sự chú ý — 58%
• giết thời gian — 41%
• thói quen/nghi thức — 29%
• hứng thú cạnh tranh — 14%
• khác — 6% (thường gặp: “khi đang di chuyển”, “thay cho mạng xã hội”, “để dễ ngủ”)

Phân bố theo mục đích chơi tính bằng % (N=9470)

• A - Thư giãn/giảm căng thẳng
• B - Rèn luyện não bộ/trí nhớ/sự chú ý
• C - Giết thời gian
• D - Thói quen/nghi thức
• E - Hứng thú cạnh tranh
• F - Khác

Kỳ vọng cải thiện khả năng nhận thức (1–5)

• Trung bình 3,9, trung vị 4
• Phân bố: 1 — 4%, 2 — 10%, 3 — 23%, 4 — 39%, 5 — 24%.

Kỳ vọng cải thiện nhận thức, phân bố điểm 1–5 tính bằng % (N=9470)

Các hình thức “rèn luyện trí não” khác (chọn nhiều đáp án)

• ô chữ/scanword — 34%
• bài tập logic/câu đố toán học — 27%
• học ngôn ngữ/âm nhạc — 22%
• cờ vua — 9%
• ứng dụng “brain training” — 11%
• không thực hiện — 31%
• khác — 7%

Sử dụng các hình thức rèn luyện trí não khác

• A - Ô chữ/scanword - 34%
• B - Bài tập logic/câu đố toán học - 27%
• C - Học ngôn ngữ/âm nhạc - 22%
• D - Cờ vua - 9%
• E - Ứng dụng “brain training” - 11%
• F - Không thực hiện — 31%
• G- Khác — 7%

Khối 2. Sau phiên chơi đầu tiên

Đánh giá tải nhận thức chủ quan (1–5)

Đánh giá tải nhận thức sau phiên đầu tiên. Giá trị điểm trung bình 1–5 (N=4180)

• A - Câu đố này đòi hỏi tư duy ở mức nào
• B - Bạn đã bỏ ra bao nhiêu nỗ lực tinh thần để giải
• C - Bạn cảm thấy áp lực thời gian/vội vàng ở mức nào
• D - Bạn hài lòng ở mức nào với cách mình hoàn thành
• E - Nhiệm vụ này gây khó chịu ở mức nào

Căng thẳng và sự bình tĩnh (1–5)

Đánh giá mức độ căng thẳng sau phiên đầu tiên. Giá trị điểm trung bình 1–5 (N=4180)

• A - Cảm thấy căng thẳng/áp lực trong khi chơi
• B - Cảm thấy bình tĩnh

Mức độ tham gia và tập trung chú ý (1–5)

Đánh giá mức độ tập trung và tham gia. Giá trị điểm trung bình 1–5 (N=4180)

• A - hoàn toàn đắm chìm
• B - thường xuyên bị phân tâm
• C - cảm thấy chán

Khối 3. Hơn 10 phiên chơi

Tự đánh giá thay đổi nhận thức (-3…+3)

(giá trị trung bình; 0 = “không thay đổi”)

Thay đổi sau 10 phiên, giá trị trung bình (thang từ -3 đến +3) N=1180

• A - sự tập trung
• B - nhận diện lỗi
• C - trí nhớ làm việc
• D - tính linh hoạt nhận thức
• E - lập kế hoạch
• F - tốc độ xử lý

Phân bố theo lĩnh vực “Sự tập trung” (trung bình: +0,7)

• cải thiện (+1…+3): 52%
• không thay đổi (0): 41%
• xấu đi (-1…-3): 7%

Phân bố theo lĩnh vực “Tốc độ nhận diện lỗi” (trung bình: +0,6)

• cải thiện (+1…+3): 50%
• không thay đổi (0): 43%
• xấu đi (-1…-3): 7%

Phân bố theo lĩnh vực “Tính linh hoạt nhận thức (chuyển đổi giữa các nhiệm vụ)” (trung bình: +0,5):

• cải thiện (+1…+3): 48%
• không thay đổi (0): 45%
• xấu đi (-1…-3): 7%

Phân bố theo lĩnh vực “Lập kế hoạch” (trung bình: +0,5):

• cải thiện (+1…+3): 47%
• không thay đổi (0): 46%
• xấu đi (-1…-3): 7%

Phân bố theo lĩnh vực “Trí nhớ làm việc” (trung bình: +0,4):

• cải thiện (+1…+3): 45%
• không thay đổi (0): 48%
• xấu đi (-1…-3): 7%

Phân bố theo lĩnh vực “Tốc độ ‘xử lý tinh thần’” (trung bình: +0,4):

• cải thiện (+1…+3): 44%
• không thay đổi (0): 49%
• xấu đi (-1…-3): 7%

Kết quả chính của khảo sát

Sự tập trung và khả năng chú ý

Chúng ta đang sống trong một thế giới quá tải thông tin, và điều này chỉ mới trở nên khả thi gần đây do quá trình số hóa và tốc độ truyền tải thông tin cao hơn bao giờ hết. Nhiễu thông tin và nội dung ngắn tác động tiêu cực đến khả năng tập trung; chúng ta trở nên khó duy trì một cách kỷ luật cùng một hoạt động vì não bắt đầu chán và đòi hỏi một đợt kích thích dopamine nhanh.

Theo kết quả khảo sát của chúng tôi:

• 52% trả lời rằng sau khi chơi Sudoku, khả năng tập trung của họ đã tốt hơn
• 48% cho biết khả năng chuyển đổi giữa các nhiệm vụ tốt hơn

Theo logic này, việc giải Sudoku trên Sudoku-Guru.com có thể được sử dụng như một công cụ giúp tập trung trước khi làm việc hoặc thực hiện các nhiệm vụ quan trọng.

Quan điểm này được xác nhận bởi các nghiên cứu, trong đó tần suất chơi các câu đố số có liên quan đến kết quả tốt hơn trong các bài kiểm tra về chú ý và suy luận.

Tư duy logic và lập kế hoạch

Hãy tưởng tượng: bạn đang sống ngày hôm nay nhờ việc một người nào đó cách đây một triệu năm đã đưa ra quyết định đúng đắn và không chết. Hàng triệu năm trước, có người đã không đi vào nơi nguy hiểm, có người kịp thời chạy trốn, và có người chọn đúng bạn đời. Trước bạn là một chuỗi tổ tiên liên tục dài đến khó tin, mỗi người trong số họ đều phải sống đủ lâu để có con cháu. Chỉ một sai lầm thôi và bạn có thể đã không thể đọc được đoạn văn này.

Một phần điều đó có thể xảy ra nhờ phần lý trí của não bộ, nơi việc đánh giá quyết định không chỉ dựa vào bản năng động vật mà còn có logic. Logic giúp cân nhắc ưu và nhược điểm, ước tính hậu quả và chọn phương án hợp lý hơn.

• 44% người chơi cho biết tốc độ xử lý tinh thần của họ đã tăng;
• 47% ghi nhận những thay đổi tích cực trong khả năng lập kế hoạch.

Về mặt khoa học, Sudoku thực sự đòi hỏi khả năng lập kế hoạch và kiểm soát chiến lược chơi (đặc biệt ở các cấp độ khó và guru). Điều này được thảo luận trong các công trình khoa học, nơi Sudoku được sử dụng như một nhiệm vụ có mức độ tham gia nhận thức cao, liên quan đến lập kế hoạch.

Trí nhớ. Điểm gây tranh luận nhiều nhất

Chúng tôi nhận thấy rằng các nghiên cứu về Sudoku và trí nhớ không đồng nhất về kết quả. Ví dụ, trong một thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên trên bệnh nhân chạy thận nhân tạo, Sudoku rõ ràng làm giảm lo âu, nhưng kết quả liên quan đến trí nhớ ít nổi bật hơn, một số chỉ số ở ranh giới ý nghĩa thống kê.

Tuy nhiên, một số người dùng của chúng tôi vẫn ghi nhận những thay đổi chủ quan trong đời sống hằng ngày:

• 45% cho biết trí nhớ trong các công việc hằng ngày đã được cải thiện;
• 48% không nhận thấy sự cải thiện.

Điều này chỉ cho thấy cảm nhận chủ quan không phải lúc nào cũng tương ứng với mức cải thiện có thể đo lường được. Có thể hiệu ứng này đạt được nhờ giảm lo âu và mức độ căng thẳng.

Tác động cảm xúc và giảm lo âu

“Đó là sự tập trung bình tĩnh, giống như thiền nhưng với các con số” — đại khái đó là cách mọi người cảm nhận về quá trình chơi.

Trong các nghiên cứu lâm sàng, Sudoku thường được nghiên cứu như một hoạt động giúp giảm lo âu. Điều quan trọng là ở đây nói về lo âu, không phải trạng thái trầm cảm khi cần sự hỗ trợ của chuyên gia. Sudoku chắc chắn không phải thuốc chống trầm cảm, nhưng có thể giúp thư giãn sau một ngày khó khăn.

Trong khảo sát của chúng tôi:

• 3,7 (trên 5) — điểm trung bình của những người dùng sử dụng Sudoku như một cách chống căng thẳng hoặc nghỉ giải lao để chuyển hướng sự chú ý

Ở cấp độ các nghiên cứu quan sát quy mô lớn , nhìn chung cũng xác nhận mối liên hệ giữa các hoạt động kích thích nhận thức và quỹ đạo nhận thức thuận lợi hơn ở tuổi lớn hơn.

Kết luận